Zwielokrotnienie dzieła sztuki w Niemczech

 

 Dzisiaj przedstawiamy Państwu orzeczenie Wyższego Sądu Krajowego w Hamm (OLG Hamm, I-4 U202/10, z dnia 29.03.2011 r.). Dotyczy ono zwielokrotniania dzieła sztuki oraz późniejszej dystrybucji egzemplarzy tego dzieła.  

 

Stan faktyczny: Zwielokrotnienie dzieła sztuki

 

Artysta plastyk pozwał dyskont, który oferował dwa jego dzieła („F1” i „G”) jako obrazy na płótnie (Canvas) w cenie 2,99 € za sztukę. Wcześniej spółka F AG, z którą artysta zawarł umowę o współpracy, wystosowała już do dyskontu upomnienie z tytułu naruszenia praw autorskich. Następnie artysta również wystosował upomnienie, żądając udzielenia informacji, złożenia sprawozdania z rachunków oraz odszkodowania.

Główny problem:

Kwestią sporną była legitymacja procesowa czynna powoda – czy mimo istniejącego lub zakończonego stosunku umownego ze spółką F AG był on uprawniony do dochodzenia własnych roszczeń?

 

Rozstrzygnięcie i argumentacja: Zwielokrotnienie dzieła sztuki

 

OLG oddalił apelację. W umowie o współpracy z dnia 01.04.2005 r. artysta udzielił spółce F AG szerokich wyłącznych praw do korzystania z utworu. Spółka F AG została nawet wyraźnie upoważniona do ścigania naruszeń prawa w miejsce twórcy.

Główne argumenty:

• Dotyczące wypowiedzenia umowy: Obie strony wypowiedziały umowę, jednak wypowiedzenia te mogły być bezskuteczne. Zwyczajne wypowiedzenie umowy było możliwe zgodnie z kontraktem dopiero od kwietnia 2010 r. W przypadku wypowiedzenia w trybie natychmiastowym zabrakło konkretnych powodów.

• Pozostanie praw przy F AG: Nawet w przypadku skutecznego wypowiedzenia, prawa do korzystania nie powróciłyby automatycznie do twórcy. Paragraf 10 umowy wyraźnie przewidywał, że prawa mają pozostać przy F AG przez pięć lat po zakończeniu umowy.

• Brak własnej szkody: Artysta otrzymywał wprawdzie prowizję od sztuki, ale pobrał zaliczkę w wysokości 48 000 €. Prowizje za sporne motywy zostały tym samym już rozliczone, w związku z czym po stronie artysty nie mogła powstać własna szkoda gospodarcza.

 

Podsumowanie: Zwielokrotnienie dzieła sztuki

 

Z powodu braku własnej szkody oraz przy trwających prawach spółki F AG, artyście zabrakło legitymacji do dochodzenia roszczeń.

Dane procesowe:
Sąd: Wyższy Sąd Krajowy w Hamm (Oberlandesgericht Hamm)
Rodzaj orzeczenia: Wyrok
Sygnatura akt: I-4 U 202/10
ECLI: DE:OLGHAM:2011:0329.I4U202.10.00
Data orzeczenia: 29.03.2011 r.

 

Rekomendacje dla artystów: Jak unikać pułapek prawnych w umowach o współpracę

 

Przypadek wyroku OLG Hamm pokazuje, jak ważne jest precyzyjne sformułowanie umów. Aby uniknąć sytuacji, w której twórca traci kontrolę nad własnym dziełem, warto zwrócić uwagę na następujące kwestie:

 

1. Ostrożność przy „wyłącznych” prawach do korzystania

 

Udzielając wyłącznego prawa do korzystania, twórca często „blokuje” samego siebie.

• Rekomendacja: Należy sprawdzić, czy niewyłączne prawo do korzystania nie byłoby wystarczające. Jeśli kontrahent wymaga wyłączności, powinna być ona ściśle ograniczona czasowo lub terytorialnie.

 

2. Klauzula powrotu praw (Reversionary Rights)

 

W omawianym procesie prawa pozostały przy agencji przez 5 lat po zakończeniu umowy. Dla artysty jest to sytuacja fatalna, ponieważ jego dzieło staje się w tym czasie „zamrożone”.

• Rekomendacja: Należy dążyć do zapisu, zgodnie z którym po rozwiązaniu umowy (lub po krótkim okresie przejściowym, np. 6 miesięcy) wszystkie prawa automatycznie i bezpłatnie powracają do autora.

 

3. Precyzyjne definiowanie prawa do wypowiedzenia

 

W analizowanym wyroku wypowiedzenia okazały się bezskuteczne z powodów formalnych lub terminowych.

• Rekomendacja: Umowa powinna zawierać jasne zasady nadzwyczajnego wypowiedzenia – na przykład w sytuacji, gdy agencja nie podejmuje aktywnych działań marketingowych lub zalega z płatnościami.

 

4. Uprawnienie do dochodzenia roszczeń (Legitymacja procesowa)

 

Artyści często zapominają, że tracą prawo do samodzielnego pozwania naruszyciela, jeśli przelali wszystkie prawa na inny podmiot.

• Rekomendacja: Warto zadbać o zapis o tzw. podstawieniu procesowym. Powinien on gwarantować, że mimo przekazania praw, artysta zachowuje prawo do występowania przeciwko naruszeniom we własnym imieniu, jeśli agencja pozostaje bierna.

 

5. Zaliczki a rozliczenie szkody

 

Artysta w opisanym przypadku nie wykazał „szkody”, ponieważ pobrana wcześniej zaliczka pokryła już potencjalne prowizje.

• Rekomendacja: Należy zwrócić uwagę na sposób rozliczania zaliczek. Idealnym rozwiązaniem jest zapis, w którym zaliczka jest „bezzwrotna”, ale nie wyklucza dochodzenia odszkodowania od osób trzecich w przypadku rażących naruszeń.

 

Podsumowanie:

 

Artysta nigdy nie powinien całkowicie tracić kontroli nad ochroną prawną swoich dzieł. Jeśli agencja posiada prawa na wyłączność, musi spoczywać na niej również obowiązek ich aktywnej obrony przed podmiotami naruszającymi te prawa.

 

Kontakt do Kancelarii swist.legal w Niemczech

 

Jeśli zaistnieje problem prawny, w którym może pomóc adwokat, prosimy o kontakt.